पिंजऱ्याची बांधणी : तत्त्व आणि आराखडा

Download (0)

Full text

(1)

4  ˘îá⁄ôÊÖË ñÊ˘íéË : 蜜ú •Êé •ÊöÊÅåÊ

{ •ìÈ‚òË, ÖΤîì, áÎ. åË. üÊö˘Ç •Êé ´. åË. üÊú˘è

úúí ëÎùÊ˘è, áüÎ}ĢñÊÎåôÊ, ‹†´èìÊò, ߢåÊÎìÎùôÊ, êÊô˘å, òÎùôÊ,  ˘üÇÊîÊÎö •Êé †ÊõÇÄÊõÇ ôÎêÎ

ÄœôÎÄ úûÊ˚îÊüÍì  ˘îá⁄ôÊèË òœflôùÎèË †Î è˘∞£Êì úÊîöÎ áÊè •Ê†Î. üÈPúÊèË≈ôÊ ÄÊ°Êè  ˘îáöÊ †Ê ÄÎú° òÊüÎ üÊãúÍì ãÎú⁄ôÊüÊãË úÊîöŒôÊè ôÎè •üÎ. ß. ü. 1243 ò“ôÎ ÅöËÅÈöË  ˘îáöÊ { òœflôùÎèË ÖÊÍ àÊË •üÎ üòáÎ áÊèÎ.  ˘îá⁄ôÊüÊãË h∞ò áÊ°¥Ê, ÊÄåÎ, íÊèÍ ßœôÊëË üÊíìü˘îëÊ •ÊíÈìÄ îÛÄÊöÊè úÊîöŒôÊÖË üÈPúÊè

1960 ≈ôÊ üÈPúÊèË≈ôÊ ÄÊ°Êè üÈQ àÊË •üÊúË. òÊùÊ≈ôÊ  ˘ÄúÊ ÄúÖíÊöË îÛÊŒôÊ˘≈ôÊ úÊçËüÊãË •Êé

©œîÊëìÊüÊãË úÊîöŒôÊè ôÎéÊ⁄ôÊ  ˘îá⁄ôÊÖÊ •ÊÄÊö ú òÊî ôÊ ÇÊÎfiäË •œô˘è ò†œœúÊ≈ôÊ •Ê†Îè. ìúå ÄÎΤôÊ flê°ÊìÈüÊö  ˘îá⁄ôÊÖÊ •ÊöÊÅåÊ †Ë ñëèÊÎ. üòÈvÊè¤ôÊ úÊöÊ •Êé ÊäÊ ôÊ ëÊΔ†Ê΢ìÊ ñìúŒôÊè •ÊΤôÊ

 ˘îá⁄ôÊìÎ èÊ΢å ëÎ îÊ†áÎ ú èüÎÖ •Êè¤ôÊ ü˘Öôè üáËúÊ˘ìÊ ‹ôúflêè îÄåÍì ãÎúÎ îÊ†áÎ.  ˘îáöÊ †Ê üÈö¢è

ìó˙ö •Êé ‹ôúflêÊ îʆŒôÊüÊãË üÈó •üÊ •üÊ îÊ†áÎ.

úèÈ˙°ÊÄÊö  ˘îá⁄ôÊò“ôÎ •üΤôÊ üÊíìüÊòÈÇÛˢÖÊ îöéÊòÄÊöÄ úÊîö ÄÎÎÊ •üèÊÎ. œôÊòÈ°Î œôÊ˘ÖË

 ˘Äòè îÛè •ÊÄÊöòÊìÊ≈ôÊ èÈìÎè üúÊ˙è ÄòË •üèÎ. òÊùÊ˘ÖË ü˘Öôè ÉìèÊ •Êé œôÊ˘≈ôÊ îÊΆÊÎŒôÊèË úè˙éÈÄ ôÊúö  ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ •ÊÄÊöÊÖÊ îÛóÊú îåèÊÎ ú œôÊòÈ°Î œôÊ˘≈ôÊ ©œîÊëìÊúö ëÎÅË îöéÊò †ÊÎèÊÎ. òÊùÊ˘ÖÎ  ˘îáöÎ

ìöìöÊ°¥Ê îëÊêÊ˚îÊüÍì ñìúÎÎ •üèÊè. üú˙ îÛÄÊöÖÎ üÊ†œô, áÎ  ˘îáöÎ ñìúŒôÊüÊãË úÊîöÎ áÊèÊè èÎ

äÄÊ™, ñìúûÊöË •Êé ì ǢáéÊöÎ •üÎ •üÎ îÊ†áÎè.  ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ òÈ¡ô óÊÇÊúöË áÊ°Ë †Ë áÊflèËè áÊflè áîÛúʆ †ÊÎŒôÊüÊãË òëè ÄöéÊöË •üÊúË. îö˘èÈ òÊüÎ œôÊèÍì ìüäÍì áÊéÊö ìʆËè •ùË •üÊúË. îÊŒôÊ≈ôÊ îÔfiãóÊÇÊúö  ˘îáöÊ èö˘ÇÊ áÊúÊ ôÊüÊãË  ˘îá⁄ôÊÊ ÄÊ†Ë •ÊôÈíÎ •üÊúËè. úèÈ˙°ÊÄÊö  ˘îáöÎ üúÊ˚è ©œèò ÄÊô˙

ÄöèÊè. îö˘èÈ èöË†Ë ÖÊÏÄÊÎìË ú •ÊôèÊhèË •ÊÄÊöÊÖÎ  ˘îáöÎ òÊÎã¥Ê îÛòÊéÊè úÊîöÎ áÊèÊè. úèÈ˙°ÊÄÊö  ˘îá⁄ôÊ˘ìÊ Äå¥Ê ìü¤ôÊòÈ°Î òÊüÎ œôÊè •ÊîäÍì áÅòË †ÊΙ ùÄè ìʆËè. áö  ˘îá⁄ôÊÖË ñÊ˘íéË ôÊάô •üÎ èö ´ÄäÊ òÊéÍü

†Ë œôÊ˘ìÊ îÊŒôÊñʆÎö •˘ùè.. üöÄúÍì •Êè¤ôÊ òÊùÊ˘ìÊ ´Ä∞ •ÊéŒôÊÖÎ ÄÊò ÄQ ùÄèÊÎ.

•ÊÄÊö ÄüÊ†Ë •üÊ èöË áÊÎúö  ˘îá⁄ôÊè òÊüÎ •Ê†Îè èÊÎúö ü˘îÍé˙  ˘îáöÊ îÊŒôÊñʆÎö ÄÊçéÎ •ôÊάô •Ê†Î.

ôÊüÊãË  ˘îá⁄ôÊÖË áåéÉåé üÈôÊάô •üéÎ •Êú›ôÄ •Ê†Î úö≈ôÊ ÄåÊ˘ìÊ •üÎÎ ‘ÙfläËÄ •”ôêÊ òÊÎåÍ ùÄèÎ.

 ˘îá⁄ôÊÖÎ úó”ì îÛÄÊö ú œôÊ˘≈ôÊ öÖìÊ

òÊùÊ˘ìÊ úÊçúŒôÊüÊãË ñ˘ëflè •ùË ÄÎÎË áÊÇÊ ÿ†éáÎ  ˘îáöÎ.  ˘îá⁄ôÊÖÊ è° •Êé ñÊáÍ ñ˘ë •üèÊè.

ÊÄÍå, áÊ°¥Ê˘ÖÎ îåëÎ  ˘ÄúÊ áÊ°¥Ê ôÊîÊüÍì  ˘îáöÎ ñìúÎÎ •üèÊè. œôÊ˘ÖÎ òÊî 1 èÎ 1,000 ÖÊÏöü òËäö ôÊ ä‘‘ôÊè •üèÎ.  ˘îá⁄ôÊÖÎ •ÊöÊÅåÎ •ìÎÄ îÛÄÊöÖÎ •üèÊè. ñ΋†ÎöËá (1996) ôÊ˘≈ôÊ ü˘ùÊÎíìÊìÈüÊö  ˘îá⁄ôÊÖÎ

´ÄÍé ÖÊö òÍóÍè îÛÄÊö •üèÊè, èÎ ÿ†éáÎ flêö, èö˘ÇèÎ, •í˙úä ñÈåúÎÎ •Êé îÍé˙è.. ñÈåÎÎ.

flêö  ˘îáöÎ : †Î üÊíÎ ú flúflè •üèÊè. œôÊ˘ÖÎ •ÊÄÊö ú òÊî òôÊ˙ëè •üèÎ. ©ê° ú •ÊíÊö ò°ÊΤôÊ îÊŒôÊè èÎ úÊîöÎ áÊèÊè.

èö˘ÇèÎ  ˘îáöÎ : èö˘ÇœôÊ  ˘îá⁄ôÊè •ìÎÄ îÛÄÊö≈ôÊ öÖìÊ •üèÊè. ôÊ˘ÖÎ •ÊÄÊö ú òÊîÎ •ùË •üèÊè, ÄË œôÊ˘ÖÊ òœflô‹ôÊúüÊôÄ ùÎèÄ⁄ôÊ˘ìÊ ôÊάô úÊîö ÄöèÊ ôÎèÊÎ. áflèúÎîè îÊß˙‘ü, ñÊ˘ñÍ •Êé ‘ÙfläËÄ îÊß˙î

(2)

•ùÊ ÄãËé úflèÍ üÊ˘ÇÊå¥ÊüÊãË úÊîöΤôÊ •üèÊè ú ‘ÙfläËÄÖË öÄÊòË  ˘îîÎ •Êé fläÊôöÊÎîÊÎö †Î èö˘ÇÄÊüÊãË úÊîöÎ áÊèÊè. áö Çöá óÊüË èö èö˘ÇèÎ  ˘îáöÎ •ìÈÄÍ •ùÊ áÊÇË •ÊÎçÍì ìÎèÊ ôÎèÊè.

•í˙úä ñÈåÍ ùÄèË •üÎ  ˘îáöÎ : flêÊìÄ îÊè°Ëúö •üéÊ⁄ôÊ îôÊ˙úöé îöflêèËÊ îÈöÄ •üÎ ñ˘ëflè  ˘îáöÎ ÿ†éáÎ •í˙úä ñÈåÍ ùÄéÊöÎ  ˘îáöÎ, úÊß˙ä †úÊòÊìÊ≈ôÊ ÄÊ°Êè †Î  ˘îáöÎ îÍé˙îéÎ ñÈåúèÊ ôÎèÊè ú œôÊòÈ°Î úöÊä ÊäÊ˘îÊüÍì †ÊΙ ùÄéÊöÎ ìÈÄüÊì úÊÖúèÊ ôΙ ùÄèÎ.

îÍé˙è: ñÈåúÎÎ  ˘îáöÎ : òœflôùÎèË≈ôÊ ü˘îÍé˙ ÄÊÊúíËè îÊŒôÊ≈ôÊ ÅÊË ñ˘ëflè öʆéÊöÎ  ˘îáöÎ ÿ†éáÎ îÍú˙è.. ñÈåÊÎÎ  ˘îáöÎ †ÊÎô. ߢåÊÎìÎùôÊ •Êé ÖËìòíË èÊúÊè •ùÊ îÛÄÊöÖÎ üÊíÎ, ñÈåÊÎÎ  ˘îáöÎ úÊîöŒôÊè ôÎèÊè •üÎ ùÊfl∞£Ê˘ìË ìòÍë ÄÎÎÎ •Ê†Î. (úÊü •Êé üÙÄÊÎì,1957,Ë 1994) ©ê° •Êé •úÖ îÊŒôÊè ÄåÊ ìüÎÊ •Êé ü†á úÎ •üÊ  ˘îáöÊ áÊflè ôÊάô •üèÊÎ. «ôÊ ãÄÊéË ñúÊì ÊäÊ •Êë°è

•üèÊè •ùË ãÄÊéÎ îÍé˙è.. ñÈåΤôÊ  ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ úÊîöÊìÎ òœflôùÎèË ÅÊË ôÎèÊè •ùÊ  ˘îá⁄ôÊÖÎ •ÊöÊÅåÎ ñÊ˘íŒôÊüÊãË •Êé œôÊ˘ìÊ èö˘ÇèÎ ãÎúŒôÊüÊãË úÊîöŒôÊè ôÎéÊöË üÊíìÎ ÄòË •üèÊè •Êé œôÊèË ©œîÊëì îÛèÉì òËäöÊ ÖÊ˘ÇÎ •üèÎ. îö˘èÍ ôÊè  ˘îá⁄ôÊÖÎ òÊî òôÊ˙ëè •üèÎ ú œôÊÊ ÄÊô˙ ÄöŒôÊüÊãË áÊÇÊ ÄòË îåèÎ.

 ˘îá⁄ôÊÖÊ öÖìÊ åàÊß˙ì ú ñÊ˘íéË

 ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ ÖÊ˘Ç¤ôÊ åàÊß˙ìò“ôÎ îôÊ˙úöéÊÖË îöflêèË, ëö, òœflôùÎèËüÊãË úÊîöŒôÊè ôÎéÊ⁄ôÊ îÛáÊèË ßœôÊëË ñÊñˢÖÊ •˘è˙óÊú †ÊÎèÊÎ.  ˘îáöÊ †Ê üÈö¢è •Êé ‹ôúflêÊîìÊüÊãË üÈó •üÊ •üÊúÊ.

 ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ •ÊöÊÅå¥Êè îÈçË ñÊñˢÖË îÍè˙èÊ àÊË îÊ†áÎ.

(•) îÈöΛôÊ îÊŒôÊÖË üöòü° ÄöèÊìÊ òÊüÎ üÈö¢èöËœôÊ ñ˘ëflè öÊ†Î îÊ†áÎè.

(ñ) ÖôÊîÖôÊ≈ôÊ îÛiôÎèÍì èôÊö †ÊÎéÊöË òÍè.. •îÊôÄÊöÄ v‹ôÎ ÄÊçÍì äÊÄË îÊ†áÎè.

(Ä) ñʆ¥ ù¿èˢòÈ°Î  ˘îáöÊ •ÊÄÊö†Ëì †ÊΙ ìôÎ, ôÊÖÊ îÛèñ˘í ‹†ÊúÊ. ßèÄË  ˘îá⁄ôÊèË ÉìèÊ •üÊúË.

îÊö˘îöÄ •ÊöÊÅåÎ : üÈQúÊèËü úÊîö¤ôÊ ÇÎΤôÊ òÊùÊ˘≈ôÊ üÊî°¥ÊèÍì èüÎÖ òÊüÎ íQì ãÎúŒôÊ≈ôÊ üÈúíÊèÍìÖ îÊö˘îöÄ •ÊöÊÅå¥Ê˘ÖÊ ©ëô àÊÊ. œôÊòÈ°Î  ˘îáöÊ èôÊö ÄöéÊ⁄ôÊ ÊÎÄÊ˘ìÊ œôÊ˘≈ôÊ ÄÊÏù¤ôÊòÈ°Î •üÎ

 ˘îáöÎ èôÊö ÄöéÎ üÈó àÊÎ. Çúè •Êé ÊÄÍå •ùÊ ìÏü ˙ÇÄ üÊíìÊ˘îÊüÍì  ˘îá⁄ôÊÖË μÎò  ˘ÄúÊ úöÖË ÄÊÙö èö ñìúèÊ ôÎèÎÖ, ùúÊô òÊüÎ îÄåÍì ãÎúŒôÊüÊãË œôÊÖË òëè †ÊÎèÎ.

ñÊ˘ñÍ †Ë üÊòÇÛË •íÄ ñú˘è, flúflè, ü†á üÇ°ËÄåÎ ©î÷í •üÎË •Êé üÊ“ôÊ †œôÊöÊ˘ìË ëÎÅË úÊîöèÊ ôÎŒôÊáÊÎÇË •üèÎ. òÊùÊ˘≈ôÊ úó”ì îÛáÊèˢ≈ôÊ úÊç, èÇ íQì áÇŒôÊÖË ¢òèÊ •Êé ©œîÊëì ôÊ˘ÖË èÈìÊ ÄöŒôÊüÊãË •ìÎÄ ÖÊÖŒôÊ ÉÎŒôÊè •Ê¤ôÊ •Ê†Îè. «ôÊè üòÊì •ÊÄÊöÊÖÎ ñÊ˘ñÍ •Êé ìÊôÊÙì áÊ°ËÖÎ

 ˘îáöÎ úÊîöŒôÊè •ÊÎ †ÊÎèÎ. ñ⁄ôÊÖ úΰÊ, ñÊ˘ñ͢ÖÎ ñìúÎÎ  ˘îáöÎ †Î ÖÊ˘ÇÎ, ìÊôÊÙì áÊ°Ë ñüúΤôÊ  ˘îá⁄ôÊî΢Ê

 ˘Äñ†ÈìÊ áÊflè ©œèò îÛèËÖÎ •Êé  ˘ÄòèËè ñ⁄ôÊÖ •˘ùË ÄòË •ü¤ôÊÖÎ •Êç°Íì •ÊÎ •Ê†Î. îö˘èÍ ÄÊ†Ë îÛÄÊö≈ôÊ •◊ôÊüÊè èÎ ÄòË ëáÊ˙ÖÎ •ü¤ôÊÖÎ üÊ˘ÇŒôÊè •ÊÎ •Ê†Î. ÄÊöé œôÊè îÊŒôÊÖË üöòü° ÄòË îÛòÊéÊè †ÊÎèÎ ú ü˘Öôì ÄÎΤôÊ  ˘îá⁄ôÊÊ ìÈÄüÊì îÊΆÊÎÖÍ ùÄèÎ •üÊ ìfiÄû˙ •Ê†Î. èüÎÖ üö°üÊÎä ñÊ˘ñÍ ò°éÎ ÄãËé •üèÎ ú œôÊòÈ°Î ´Äü˘íèÊ ìü¤ôÊìÎ  ˘îá⁄ôÊèË ü˘Öôè òÊüÎ î°Íì áÊ™ ùÄèÊè. îÊö˘îöÄ è˘öÇèÎ  ˘îáöÎ

†Î úúí îÛÄÊöÖË üÊòÇÛË úÊîQì ñìúÎÎ áÊèÊè. áüÎ ñÊ˘ñÍÖË ñ˘åÎ  ˘ÄúÊ ÄãËé ÊÄåÊÖÎ •ÊÎåÄÎ, èÎÊÖË

 ˘îîÎ, ßœôÊëË  ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ ÄåÊ˘ìÊ îÈöÄ èö˘ÇÄ ÿ†éÍì ñÊ˘íÎ áÊèÊè. ëÊÎöÅ˘å •Êé ãÊÎÄ°¥ÊüÊöÅË úáìÎ †Î üÈó ìÊ˘ÇöéËüÊãË úÊîöŒôÊè ôÎèÊè. ùúÊô üòÈvè°Êè ÅÊ˘ñ öÊÎúéÎ †Ê†Ë üÊòÊ”ôè.. ÄÎÊ áÊéÊöÊ ©îÊô •Ê†Î.

(3)

 ˘îá⁄ôÊèË òœflôü˘ÇÊÎîì ÄöéÊöÎ ÉäÄ †Î ÇÊÎå¥Ê îÊŒôÊè¤ôÊ  ˘îá⁄ôÊ˘≈ôÊ èÈìÎìÎ áÊflè •üèÊè. ÇÊÎå¥Ê îÊŒôÊè¤ôÊ  ˘îá⁄ôÊ˘ò“ôÎ üÊ˘ÇÊåÎ èôÊö ÄöÊôÊ ú èö˘ÇÄ èôÊö ÄöÊôÊ ñÊ˘ñÍÖÊ úÊîö †ÊÎèÊÎ. üÊÇöÊè¤ôÊ

 ˘îá⁄ôÊò“ôÎ áflèúÎîè îÊß˙‘ü •Êé fläÊôöÊÎïÊÎò  ˘ÄúÊ ‘ÙfläÄ  ˘îî †Î •ìÈiòÎ üÊ˘ÇÊåÊ ñÊ˘íéË •Êö èö˘ÇÄ ÿ†éÍì úÊîöÎ áÊèÊè. ïÊöÖ ÄòË áé îË. ‹†. üË. îÊß˙‘üÖÊ úÊîö üÊ˘ÇÊå¥Ê˘üÊãË •Êé èö˘ÇÄÊüÊãË ÄöèÊè.

òÊÎã¥Ê  ˘îá⁄ôÊüÊãË áÊflè îÛòÊéÊè •ÊíÈìÄ è˘∞£Êì •Êé ©îÄööÊ˘ÖÊ úÊîö ÄÎÊ áÊèÊÎ. ìôòè èîÊüéË  ˘ÄúÊ iòúÊö †ÊúÎ˙fläˢÇÖË «ôÊ îÛáÊèˢìÊ •Êú›ôÄèÊ ìüèÎ •ùÊ îÛáÊèˢüÊãË òÊÎã¥Ê •ÊÄÊöÊÖÎ  ˘îáöÎ ©îôÈ¿è ãöèÊè.

•ÊíÈìÄ åàÊß˙”ü

üÊ†œô :  ˘îáöÎ ñÊ˘íéËüÊãË «ôÊ üÊ†œôÊÖÊ úÊîö ÄÎÊ áÊèÊÎ œôÊ üÊ†œôÊè îÈçËîÛòÊéÎ ÇÈéíò˙ •üÊúÎè ..

ñùÊË.

úáìÊü †ÄÎ.

ǢáéÎ, ¢öé •Êé †úÊòÊìÊ≈ôÊ úîöËè îöéÊòÊîÊüÍì îÛèÄÊö ÄQ ùÄéÊöÎ.

ïÊ™ ˘ÇÊ îÛèÄÊö ÄöéÊöÎ.

ü†á ÄÊô˙ ÄQ ùÄéÊöÎ ú ü†á ëÈPflèË ÄöŒôÊáÊÎÇÎ.

•ÊÎçŒôÊü üÈó.

òÊùÊÊ áÅòÊ  ˘ÄúÊ úÛé ì †ÊΙ ëÎéÊöÎ •üÎ ò™ îÊÎèÊÖÎ.

 ˘ÄòèËìÎ flúflè.

úÎÇúÊì îÛúʆÊ≈ôÊ úÎ°Ë  ˘îáöÊ •ÊÄÊö†Ëì †ÊÎŒôÊü îÛèÄÊö †ÊÎß˙ •ùÊ îÛÄÊö≈ôÊ üÊ†œôÊìÎ  ˘îáöÊ ñìúÎÊ •üÊúÊ,  ˘îá⁄ôÊÖË úöÖË μÎò •Êé ÄÊÙö ñìúŒôÊÄöèÊ úÊîöÎÎ üÊ†œô ëÎÅË úöË úÏùfiä¥Ê˘ÖÎÖ •üÊúÎè.

•ÊÄÊö :  ˘îá⁄ôÊÖÊ •ÊÄÊö ãöúèÊ˘ìÊ îÛáÊèËÖË úè˙éÈÄ ¢Êè √ôÊúË ÊÇèÎ. •ÊhèË ´Ä ú ëÊÎì ò“ôÎ ëÊÅúΤôÊ úèÈ˙°ÊÄÊö  ˘îá⁄ôÊè •èùô îöéÊòÄÊöÄ îë¯íèËìÎ üÊ†œôÊÖÊ úÊîö ÄÎÊ áÊèÊÎ. îö˘èÍ ÖÊÏÄÊÎìË

 ˘îá⁄ôÊ˘≈ôÊ èÈìÎè ôÊ  ˘îá⁄ôÊ˘≈ôÊ ñÊ˘íéËÖÎ òͤô áÊflè •üèÎ.

üÊÇöË îôÊ˙úöéÊè ÅöÊñ †úÊòÊìÊè úèÈ˙°ÊÄÊö  ˘îáöÎ †Î áÊflè flêö flúQîÊè äÄèÊè. îöéÊòÄÊöÄ ü˘Öôè ÉìèÊ •Êé îÊΆÊÎŒôÊÖË úè˙éÍÄ ôÊ ñÊñˢúö •ÊÄÊöÊÖÊ ÅÍî îöéÊò †ÊÎèÊÎ.

•ÊhèË 1 : •ÊíÈìÄ úèÈ˙°ÊÄÊö  ˘îáöÊ

(4)

•ÊhèË 2 : úèÈ˙°ÊÄÊö  ˘îá⁄ôÊÖË öÎÅÊhèË

ñäúÊ  ˘îáöÊ :  ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ áÊ°ËüÊãË ÊÇéÊöÎ üÊ†œô úÖÄ  ˘ÄúÊ èÊãö •üÍ ùÄèÎ. ìÏü ˙ÇÄ è˘èÍ

¿úÖèÖ úÊîöÎ áÊèÊè ÄÊöé èÎ ÄÈáŒôÊ≈ôÊ îÛiôÎÊ áÊflè ü˘úÎëì¢ò •üèÊè. ÄÊΰùÊîÊüÍì  ˘ÄúÊ èÎÊîÊüÍì ò°éÊ⁄ôÊ h∞ò íʬôÊ≈ôÊ üÊ†œôÊìÎ ñìúÎÎ ëÊÎöÎ †Î •ùÊ  ˘îá⁄ôÊ˘≈ôÊ ñÊ˘íéËüÊãË úÊîöÎ áÊèÊè.

üÊòÊ”ôè.. ´öîÊÎ•òÊß˙å (PA), îÊÙ´fläö (PES), îÊÎßêì (PE) •Êé îÊÙîÛÊÎîÊì (PP) †Î h∞ò íÊÇÎ

•ÊíÈìÄ áÊ°¥Ê˘üÊãË úÊîöÎ áÊèÊè. ôÊ íʬôÊ˘ÖÎ flúQî ëÎùÊëÎùÊ˘è èö úÎÇ°Î •üèÎÖ îé ëÎùÊè˘Ç˙è†Ë

©œîÊëìÄœôÊ˙îÛòÊéÎ ñëè áÊèÎ. ôÊè ëÊÎì îÛÄÊö •üèÊè .. ÇÊãËùúÊô •Êé ÇÊãËúö†Ëè. êÊîôÊ òÊùÊ≈ôÊ

 ˘îáöÊ-îÏëÊü îë¯íèËè ÇÊãËúö†Ëè áÊ°¥Ê˘ÖÊ ©îôÊÎÇ ÄÎÊ áÊèÊÎ. ÄÊöé •ùÊ áÊ°¥Ê ÄòèËìÎ flúflè •Êé òÊùÊ˘ìÊ ì ÅöÖäéÊ⁄ôÊ •üèÊè. üÊÇöË òœflôùÎèËè •ùÊ áÊ°¥Ê˘ÖÊ úÊîö î¤Î ú ñÊÎäÄÈ°Ë≈ôÊ ü˘úí˙ìÊüÊãË ÄÎÊ áÊèÊÎ.

üòÈvÊè¤ôÊ  ˘îá⁄ôÊ˘üÊãË òÊÎã¥Ê •ÊüÊÖË (mesh size)  ˘ÄúÊ åÊΰ¥ÊÖË, ÇÊãË •üÎË áÊ°Ë úÊîöŒôÊè ôÎèÊè. (•ÊhèË3). †Ë áÊ°Ë ëÈPflèËüÊãË üÊÎîË •üèÊè •Êé úÎåËúÊÄåË †ÊÎéÎ  ˘ÄúÊ ëÈòåéÎ ôÊîÊüÍì îÛèñ˘íËè

•üèÊè. ïÊ™ ˘Ç üáËúÊ˘îÊüÍì ÇÊãË •üÎË áÊ°Ë ÄòË îÛòÊéÊè ÅöÊñ †ÊÎèÊè. ÇÊãËúö†Ëè îé úéΤôÊ áÊ°¥Ê˘òíÍì ñÊöìÙĤü¯ ñʆÎö ÄÊçèÊìÊ áÊ°Ë≈ôÊ äÄÊ™îéÊúö •Êé  ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ ëÎÅóÊËúö œôÊÖÊ îÛèÄÍ îöéÊò †ÊΙ ùÄèÊÎ. •ÊíÈìÄ ÄåÄ áÊ°¥Ê •üΤôÊ  ˘îá⁄ôÊè ‘ÙfläËÄ •Êé íÊèÍÖÊ ©îôÊÎÇ ÄÎÊ áÊèÊÎ. ôÊ áÊ°¥Ê ù¿ôèÊÎ ÖÊÏÄÊÎìË  ˘ÄúÊ ûä¯ÄÊÎìË •üèÊè. ÄåÄ áÊ°¥Ê˘≈ôÊ úÊîöÊè äÄÊ™îéÊ ÄèË öʆèÊÎ ú œôÊ ÄèË ôÊάô •Ê†Îè ôÊÖÎ òͤôòÊîì •ë¥Êî ÄÎÎ ÇÎÎÎ ìʆË.

(5)

•ÊhèË 3 : óö üòÈvÊèË  ˘îá⁄ôÊ˘èË òœflôùÎèËüÊãË úÊîöÊôÖË ÇÊãË •üÎË áÊ°Ë

ùÎú˘åÊ˘ÖÎ  ˘îá⁄ôÊè ü˘Öôì ÄöŒôÊîÍúË˙ ñäúÊ  ˘îá⁄ôÊÖÊ è° úÎì îåë¥ÊìÎ ùúÊ •üÊ îÊ†áÎ, œôÊòÈ°Î

 ˘îáöÊ ÇÈ˘åÊ°Êô≈ôÊ úÎ°Ë œôÊè •íÄ ¢Î∞ï° ò°Í ùÄèÎ. (•ÊhèË 4) ñäúÊ- ˘îá⁄ôÊÖÊ è° ñõflä îÊß˙î ìÎ ñÊ˘íÊ •üÊ ÿ†éáÎ œôÊÖË úèÈ˙°ÊÄÊö öÖìÊ äÄÍì öʆèÎ. (•ÊhèË 5)

•ÊhèË 4 : ùÎú˘åÊüÊãË úÎì îåëÊ •ÊhèË 5 : ñÙä îÊß˙îìÎ ñÊ˘íÎÊ  ˘îáöÊ

 ˘îá⁄ôÊÖË ÄÊÙö :  ˘îáöÊ îÊŒôÊò“ôÎ ‹ôúflêèîéÎ ú üÈö¢èèÎìÎ ©óÊ öʆÊúÊ, èüÎÖ œôÊÖÊ •ÊÄÊö †Ë

äÄÍì öʆÊúÊ †Î  ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ ÄÊÙöÖÎ ÄÊô˙ •üèÎ. HDPE†Î úáìÊÊ †ÄÎ ú üÈóöœôÊ úÊÄÍ ùÄéÊöÎ üÊ†œô

•Ê†Î. îÊß˙‘ü †Î ÄòèËÊ ò†ÊÇ •üèÊè îö˘èÍ ÄÊÙö ñìúŒôÊüÊãË èÎ ©œhfiä üÊ†œô •Ê†Î.  ˘îá⁄ôÊÖÎ òÊî

•Êî¤ôÊ ß≈ÜÎîÛòÊéÎ úÊçúèÊ ôÎèÎ. •Êî¤ôÊÊ áÎúçÊ •ÊÄÊö †úÊ •üÎ œôÊ •ÊÄÊöÊÊ èÎ ìÎèÊ ôÎèÊè. (•ÊhèË 6)

•ùÊ îÛÄÊöÖË ÄÊÙö 8 èÎ 12 úûÊ˚îô˚è äÄèÎ •Êé üÊÇöË îôÊ˙úöéÊè œôÊÖÊ òÊÎãÊ úÊîö †ÊÎèÊÎ.  ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ òÈ¿è-ï°Ê (Free boand) ÿ†éáÎÖ áÊÎ óÊÇ îÊŒôÊ≈ôÊ úö≈ôÊ îÔfiãóÊÇÊúQì ñʆÎö öʆèÊÎ œôÊìÈüÊö h∞ò áÊ°¥Ê≈ôÊ ñä‹ôÊÖË öÖìÊ ñìúË áÊèÎ. ôÊòÈ°Î òÊüÎ ñʆÎö ©åË òÊQì áÊè ìʆËè. òÈ¿è ï°¥Ê˘ÖË ©˘ÖË †Ë œôÊ

 ˘îá⁄ôÊè äÊÄΤôÊ îÛáÊèˢúö •ú˘ñÍì •üèÎ. ©ëÊ., ÄÊÎñôÊ òÊüÊ ñ⁄ôÊîÏÄË ©˘Ö ©å¥Ê òÊöèÊÎ. œôÊúÎ°Ë †Ë ñÊñ

“ôÊìÊè ãÎúÊúË ÊÇèÎ.

(6)

•ÊhèË 6 : HDPE •Êé áflèúÎîè îÊß˙îìÎ ñìúÎË ÄÊÙö

î‚ôÊ˘îÊüÍì ü˘ö¢éÊüÊãË ñìúÎË áÊ°Ë †Ë òÊÎã¥Ê •ÊüÊ≈ôÊ ÇÊãË •üΤôÊ PE  ˘ÄúÊ ìÊôÊÙì òÊÎìÊÎïÊò΢ä îÊüÍì èôÊö ÄÎË •üèÎ. ôÊάô •ÊÄÊöÊè ÄÊîÍì †Ë áÊ°Ë ó¢ÄÊ˘ìÊ  ˘îá⁄ôÊîÊüÍì ëÍö ãÎúŒôÊüÊãË úÊîöË áÊèÎ.  ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ ÄÊÙöÊ ÊúÎÎ èö˘ÇÄ †Ê ò†œœúÊÖÊ óÊÇ •Ê†Î. ôÊüÊãË †úÊ óöÎË •Êé ïÊ™ ˘Ç üáËúÊ˘ìÊ ëÍö ãÎúŒôÊüÊãË •üΤôÊ îëÊêÊ˙ÖÊ Îî ëÎË ‘ÙfläËÄ  ˘ÄúÊ fläËÖË  ˘îîÎ úÊîöèÊè. (•ÊhèË 7)

•ÊhèË 7 : èö˘ÇÄ îë¯íèË ÿ†éÍì úÊîöÊúôÊÖË †úÊ óöÎË ‘ÙfläËÄÖË  ˘îîÎ

èö˘ÇÄ ÿ†éÍì ‘ÙfläËÄÖË  ˘îîÎ Êú¤ôÊü ÄÊò ÄöŒôÊüÊãË îÈöÎüÊ ïÊä  ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ öÖìÎò“ôÎ üòÊúfiä ÄöèÊ ôÎèÊÎ.

(7)

•ÊhèË 8 : ïÊôñö ö˘ÇÊÖÎ úÎîì

 ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ ÄÊÙöÖË úʆèÍÄ ©œîÊëìÊÄœôÊ˙îÊüÍì èÎ òœflôùÎèË≈ôÊ flê°Êîô˚è ÄöŒôÊüÊãË, èË •ùÊ îÛÄÊöÖË ñìúË •üèÎ ÄË èÖÎ èÈÄåÎ üÈäÎ ÄöèÊ ôÎèË •Êé üÈóöœôÊ œôÊÖË úʆèÍÄ ÄöèÊ ôÎß˙. (•ÊhèË9)

•ÊhèË 9 : üÊÎåúèÊ ôÎŒôÊáÊÎÇÊ  ˘îáöÊ

´Ä∞ËÄöé ú áÊÎåéË : òœflôùÎèË≈ôÊ flê°ÊÖÎ flúQî, œôÊ˘ìÊ öÊÎúèÊ˘ìÊ ôÎéÊ⁄ôÊ •åÖéË, îôÊ˙úöéÊ- ü˘ñ˘íËÖÎ úÖÊö •Êé ü˘óÊ‹ô öÊÎÇÊ˘ÖÊ îÛèñ˘í ôÊ üú˙ ñÊñˢúö  ˘îá⁄ôÊÖÎ ´Ä∞ËÄöé •ú˘ñÍì •üèÎ. úÊ⁄ôÊ≈ôÊ îÛúʆÊìÈüÊö  ˘îá⁄ôÊÖË òÊ˘åéË ÄΤôÊü áÊflè îÛòÊéÊè †ÊúÎ˙flä ò°Í ùÄèÊÎ. ôÊ îë¯íèËòÈ°Î ÖÊ˘Ç¤ôÊ îÛÄÊöÎ îÊŒôÊÖÎ •óüöé •Êé œôÊò“ôÎ †úÎÖË òü°é †Ê ïÊôëÊ ò°èÊÎ. ëÊÎì  ˘îá⁄ôÊ˘≈ôÊ ò“ôÎ îÈöÎùË áÊÇÊ ãÎú¤ôÊü îÊŒôÊÖÎ •óüöé ÖÊ˘ÇÎ †ÊÎß˙. èüÎÖ ©œü ˙áèÊ˘ÖÎ, îôÊ˙úöéÊè áÊflè îÛòÊé †ÊÎéÊö ìÊ†Ë •Êé öÊÎÇÊÖÊ îÛÊëÍ˙óÊú

•Êé îÛüÊö ôÊúö •˘ÄÈù ôÎß˙.

ìöìöÊ°Î  ˘îáöÎ, ëÊÎöÅ˘å, üÊÅ°¥Ê  ˘ÄúÊ úÊîöÎÎ äÊôü˙ ãÎúÍì ´ÄòÎÄÊ˘ùË áÊÎåèÊ ôÎèÊè (•ÊhèË 10)

 ˘îá⁄ôÊ≈ôÊ ò“ôÎ îÈöÎùË áÊÇÊ ãÎú¤ôÊü îÊŒôÊ≈ôÊ •óüöéÊü òëè †ÊÎèÎ. •ùËÖ áÊÎåéË  ˘îá⁄ôÊ˘≈ôÊ ò“ôÎ ÄöÊúË.

(8)

•ÊhèË 10 : áÊÎåéË ÄÎΤôÊ ÖÊÏÄÊÎìË  ˘îá⁄ôÊÖÊ Çä

ìÊ˘ÇöéË îë¯íèË : ß≈Üè flê°Êúö üÈö¢è öœôÊ  ˘îáöÎ ãÎúŒôÊüÊãË Êß˙ìü¯ (Ç°) ú ìÊ˘Çö ôÊ˘≈ôÊ üʆʟôÊìÎ ìÊ˘Çöé îë¯íèËÖË ‹ôúflêÊ ÄÎÎË •üèÎ. ôÊ ìÊ˘ÇöéËüÊãË üÊÅ°¥Ê  ˘ÄúÊ ìÊôÊÙìÖÎ ëÊÎöÅ˘å  ˘ÄúÊ ëÊΔ†Ë ´Ä∞èîéÎ úÊîöÎ áÊèÊè. üÊÇöË îÊŒôÊò“ôÎ ìÊ˘ÇöéË ÄöèÊ˘ìÊ îÊŒôÊ≈ôÊ ÅÊÎË≈ôÊ èËìîäË îÎ¢Ê ÄòË

•˘èöÊúö  ˘îáöÊ öÊÎúÍ ìôÎ. «ôÊ ìÊ˘ÇöÊ˘ÖÊ úÊîö ÄÎÊ áÊèÊÎ, èÎ ñìúÍì √ôÊúÎè  ˘ÄúÊ èüÎÖ èôÊö úÄè √ôÊúÎè. üúÊ˙è flúflè ìÊ˘Çö ÿ†éáÎ ÄÊ˘iËäîÊüÍì ñìúÎÎ ãÊÎÄ°Î  ˘ÄúÊ úÊ°Í óöÎË îÊÎèË œôÊ≈ôÊüÊÎñèÖ fläË≈ôÊ ëÊ˘å¥Ê, ñ˘í •áÍì ó¿Äò ÄöŒôÊüÊãË •Êé •ÊôñÊÎä †Î ìÊ˘ÇöéË≈ôÊ ñ˘íìÊüÊãË úÊîöŒôÊè ôÎèÊè. ´ÄëÊ öÊÎú¤ôÊì˘èö †Î ìÊ˘Çö îÈ”†Ê ò°úéÎ ÄãËé •üèÎ.

•ÊhèË 11 : ìÊ˘ÇöÊ≈ôÊ ú úÊ°Í≈ôÊ óöΤôÊ îÊÎœôÊ˘≈ôÊ ü†ÊŸôÊìÎ  ˘îáöÎ öÊÎúéÎ

(9)

Reference :

1. Beveridge, M.C.M. 2004. Cage Aquaculture. Third Edition. Fishing News Books. pp.32-110 2. Das A.K., Vass K.K., Shrivastava N.P and P.K. Katiha (2009). Cage Culture in Reservoirs in India (A Handbook). WorldFish Center Technical Manual No. 1948. The WorldFish Center, Penang, Malaysia. Pp. 24.

3. Philipose, K.K and Loka, Jayasree and Krupesha Sharma, S. R and Damodaran, Divu (2012).

Handbook on Opensea Cage Culture. Central Marine Fisheries Research Institute. Pp. 77-83.

❀ ❀ ❀

Figure

Updating...

References

Related subjects :